TỐNG PHƯỚC BẢO

Cây bút vàng 2021 – Nhà xuất bản Công an nhân dân

Đã đến lúc cần học lại cách làm cha mẹ

Vào cuối tháng Chín vừa qua, chỉ sau ít ngày, nhóm Facebook công khai “con ghét bố mẹ” vốn đã lặng lẽ tồn tại suốt 6 năm bất ngờ tăng từ hơn 40.000 lên gần 200.000 thành viên. Không chỉ tăng nhanh về số lượng, bài đăng trong nhóm cũng tăng vọt, thường được đăng…

Ảnh đại diện

by

7 phút

Read Time

Vào cuối tháng Chín vừa qua, chỉ sau ít ngày, nhóm Facebook công khai “con ghét bố mẹ” vốn đã lặng lẽ tồn tại suốt 6 năm bất ngờ tăng từ hơn 40.000 lên gần 200.000 thành viên. Không chỉ tăng nhanh về số lượng, bài đăng trong nhóm cũng tăng vọt, thường được đăng tải bằng chế độ ẩn danh, chia sẻ những tâm sự về mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, tạo nên nhiều luồng tranh luận.

Đã đến lúc cần học lại cách làm cha mẹ - VNTN 31
 

Nhóm “con ghét bố mẹ” được lập từ tháng 1 năm 2021, do tài khoản tên Nguyễn Ly làm quản trị viên. Có thể coi đây là một tài khoản ẩn danh bởi trang cá nhân không có thông tin, hình ảnh thật. Trước đây, các bài đăng thường là những tâm sự về nỗi buồn thời thơ ấu khi bị cha mẹ la mắng, những tổn thương tinh thần, nỗi cô đơn khi cha mẹ ly hôn, những mâu thuẫn trong sinh hoạt đời thường và khác biệt trong suy nghĩ giữa con cái với cha mẹ. Dưới các bài viết, nhiều tài khoản để lại những bình luận động viên, chia sẻ, an ủi. Nhóm cũng có không ít phụ huynh tham gia để hiểu thêm về những đứa trẻ thời hiện đại và rút ra bài học trong việc dạy con.

Gần đây, khi biết đến sự tồn tại của nhóm, nhiều phụ huynh đồng loạt tham gia và hình thành hai luồng ý kiến chính. Một bên cho rằng cần xóa ngay nhóm vì đăng tải nhiều câu chuyện tiêu cực, trẻ em tham gia có thể học theo nhau để trách móc, phán xét cha mẹ. Bên còn lại thể hiện sự thông cảm với những đứa trẻ bị tổn thương về tinh thần và thể xác, cho rằng vì cô đơn nên các em mới tìm cách chia sẻ trên mạng xã hội; cha mẹ cần xem xét lại chính mình trong cách ứng xử với con.

Về vấn đề này, trên Báo Nghệ An số Chủ Nhật ngày 16 tháng 8, mục Góc nhìn có bài “Nghĩ sâu hơn từ những hội nhóm “ghét bố mẹ”” của nhà văn Tống Phước Bảo. Tác giả cho biết chỉ trong một thời gian ngắn đã tìm thấy hơn chục nhóm tương tự trên mạng xã hội. Có nhóm mới thành lập với vài trăm thành viên, có nhóm tồn tại lâu và sở hữu hàng nghìn thành viên.

Trong các bài đăng, nhiều tâm sự xuất phát từ những điều tưởng như rất nhỏ: một cô bé thi tốt nghiệp có môn được 9 điểm, khi khoe với bố mẹ lại không nhận được lời khen mà bị hỏi tại sao không được 10; có người nói mỗi lần gặp bố mẹ lại cảm thấy buồn nôn; không ít tài khoản muốn đi thật xa khỏi ngôi nhà của mình. Phía dưới các bài viết thường là những lời đồng cảm của những người cũng đang trong tình trạng tương tự.

Đáng chú ý hơn là những chia sẻ cực đoan về sự bế tắc trong gia đình, trong đó có bài đăng hỏi cộng đồng có nên tự tử khi sống trong một gia đình thiếu tình thương hay không, và một bài khác thông báo tin vui khi mẹ mình qua đời. Những nội dung ấy cho thấy đằng sau cái tên “ghét bố mẹ” có thể là những ẩn ức kéo dài, từ những chuyện nhỏ nhặt đến những tổn thương sâu sắc.

Trước hết, cần khẳng định rằng việc lập các hội nhóm “con ghét bố mẹ” xuất phát từ nhu cầu có thật của một bộ phận người tham gia mạng xã hội. Không chỉ trẻ hư mới “ghét bố mẹ”, mà có cả những trẻ ngoan, thậm chí nhiều người trưởng thành, thành đạt trong cuộc sống vẫn không thể có tình cảm yêu quý dành cho cha mẹ. Không ít hoàn cảnh cụ thể đáng được chia sẻ, đồng cảm hơn là lên án.

Theo kết quả khảo sát của Hội Khoa học tâm lý – giáo dục TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ bất ổn sức khỏe tâm thần ở học sinh TP. Hồ Chí Minh khá cao. Trong số 409 học sinh từ 12-18 tuổi tham gia khảo sát, có 38,5% vượt ngưỡng bất ổn sức khỏe tâm thần, nghĩa là cứ 10 học sinh thì có khoảng 4 em có dấu hiệu bất ổn. Các em cần một nơi để giải tỏa những uất ức, buồn bực mà đôi khi không thể đối mặt trực tiếp ngoài cuộc sống.

Thực tế, trên Facebook cũng có nhiều hội nhóm công khai với đông thành viên như hội mẹ chồng nàng dâu, hội nói xấu chồng, hội ghét chồng, hội ghét công việc, hội nói xấu sếp… Vì vậy, sự xuất hiện của những hội nhóm “ghét bố mẹ” cũng cần được nhìn nhận từ nhu cầu chia sẻ và giải tỏa của người tham gia, thay vì chỉ nhìn dưới góc độ lên án.

Bên cạnh những ý kiến mạt sát, phê phán trẻ “bất hiếu”, nhiều phụ huynh cũng nghiêm túc nhìn nhận lại cách giáo dục con cái. Trẻ em chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường gia đình; cha mẹ chính là tấm gương đầu đời để con nhìn vào và học hỏi. Việc dạy con cần bắt đầu từ nhỏ, bằng những quy tắc và kỷ luật rõ ràng, nhưng cũng cần tôn trọng nhân cách, lòng tự trọng và cảm xúc của trẻ. Những trận đòn roi có thể lành theo thời gian, nhưng những lời miệt thị, phủ nhận, chà đạp lòng tự trọng từ chính cha mẹ có thể trở thành những vết sẹo tâm lý theo đứa trẻ đến tận khi trưởng thành. Nhà đáng lẽ phải là nơi an toàn nhất để nương náu, nhưng những lời nói cay nghiệt của cha mẹ có thể biến mái ấm thành “chiến trường” đầu tiên, khiến trẻ lớn lên với sự tự ti, hoảng loạn và nỗi sợ bị bỏ rơi.

Một vấn đề khác được nhiều người đặt ra là không nên lấy công sinh thành, dưỡng dục để áp đặt hay đe dọa con cái. Cha mẹ cần lắng nghe, làm gương và định hướng thay vì cho rằng mình có quyền quyết định mọi thứ trong cuộc sống của con chỉ vì mình là cha mẹ. Các em tìm đến những người xa lạ trên mạng để giãi bày tâm tư cũng đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: “Tại sao các em lại chọn nói chuyện của gia đình mình với người xa lạ hơn là nói với bố mẹ?”. Có thể bởi nhiều lần các em muốn nói nhưng chưa kịp nói hết, cha mẹ đã vội khuyên ngăn, phán xét, nói rất nhiều và luôn cho rằng mình đúng. Khi không được tôn trọng suy nghĩ, quan điểm, trẻ dần không còn muốn tâm sự với cha mẹ nữa.

Cha mẹ có thể viện lý do lần đầu làm cha mẹ nên còn bỡ ngỡ, thiếu sót. Nhưng tuổi thơ của một đứa trẻ chỉ có một lần. Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu con phải biết nghe lời, biết ơn và yêu thương cha mẹ, người lớn cũng cần học cách lắng nghe, thấu hiểu và nhìn lại chính mình.

Trong bài viết “Nghĩ sâu hơn từ những hội nhóm “ghét bố mẹ””, nhà văn Tống Phước Bảo đưa ra một gợi ý đáng suy ngẫm: “Làm bạn cùng con để thấu hiểu tâm tư con mình, cho con tham gia các hoạt động thực tế” là những phương cách hiệu quả để giữ bình yên cho gia đình và giúp con tránh xa những hội nhóm trên không gian mạng.

Đã đến lúc người lớn cần học lại cách làm cha mẹ. Không phải để chiều chuộng hay đáp ứng mọi mong muốn của con, mà để biết cách kỷ luật nhưng không làm tổn thương, định hướng nhưng không áp đặt, yêu thương nhưng vẫn tôn trọng. Bởi muốn con trở thành một người tốt, trước hết chính cha mẹ cũng cần trở thành tấm gương mà con có thể tin tưởng và tìm đến khi gặp khó khăn.